TypeScript

TypeScript JavaScript-ə tip əlavə edən proqramlaşdırma dilidir. Onu Microsoft hazırlayıb. TypeScript kodu adi JavaScript-ə çevrilir. Brauzer və Node.js həmin JavaScript-i işlədir. Yəni TypeScript brauzerin ayrıca başa düşdüyü ikinci bir dil deyil.

Əsas fərq tiplərdir. Dəyişənin mətn, ədəd və ya obyekt daşıdığı kodun içində yazılır. Uyğun gəlməyən dəyər çox vaxt proqram işləməzdən əvvəl görünür.

TypeScript JavaScript-in üst qatıdır. Düzgün JavaScript kodu TypeScript faylında da qala bilər. Tiplər isə əlavə yoxlama və redaktor köməyi verir.

TypeScript əsasən JavaScript işlədilən yerlərdə istifadə olunur:

• Böyük veb tətbiqlər
• React, Angular və Vue layihələri
• Node.js ilə server tərəfi və API
• Başqalarının istifadə etdiyi kitabxanalar
• Bir neçə nəfərin birlikdə yazdığı kod

Kiçik bir səhifə üçün adi JavaScript kifayət edə bilər. Layihə böyüdükcə tip yazmaq səhvi daha tez tutmağa kömək edir.

TypeScript ilə JavaScript-in işlədildiyi işlərin çoxunu görmək olar:

• İnteraktiv veb tətbiq
• Server və API
• Tipi yazılmış kitabxana
• Forma və məlumat yoxlaması
• Böyük frontend layihəsi

Sadə nümunə

function salamla(ad: string): string {
    return "Salam, " + ad;
}

console.log(salamla("Nibras Code"));

Bu funksiya yalnız mətn qəbul edir və konsola salam yazır.

JavaScript-i bir az bilən şəxs üçün TypeScript-ə keçid daha rahatdır. Tiplər əvvəl əlavə yazı kimi görünür. Məqsəd kodu ağırlaşdırmaq deyil, uyğunsuz dəyəri tez göstərməkdir.

Başlanğıc üçün bu sıra faydalıdır:

1. JavaScript-in dəyişən, funksiya və obyekt əsasları
2. string, number və boolean tipləri
3. Funksiyanın qəbul etdiyi və qaytardığı tip
4. Obyekt və interface
5. Bir neçə tipdən birini bildirən union
6. Sadə massiv tipi
7. TypeScript-i JavaScript-ə çevirən qurulma addımı

Əvvəlcə kiçik fayllara tip əlavə etmək, bütün dili bir anda əzbərləməkdən faydalıdır.

Üstünlükləri

• Bir çox səhv proqram işləməzdən əvvəl görünür
• Redaktor adı, sahəni və funksiyanı daha dəqiq təklif edir
• Böyük layihədə kodu izləmək asanlaşır
• Mövcud JavaScript kodu ilə birlikdə istifadə edilə bilər
• Açıq mənbəlidir və ayrıca lisenziya haqqı tələb etmir

Çatışmazlıqları

• Kod birbaşa brauzerdə yox, əvvəl JavaScript-ə çevrilir
• Çox kiçik skript üçün tip yazmaq artıq görünə bilər
• Tip hər məntiqi səhvi tutmur
• Bəzi tip tərifləri yeni başlayan üçün çətin oxunur

TypeScript sintaksisi JavaScript-ə bənzəyir. Fərq tipin dəyişənin və ya funksiyanın yanında yazılmasıdır.

Tipli dəyişən

let name: string = "Ali";
let age: number = 20;

Funksiya

function add(a: number, b: number): number {
    return a + b;
}

Obyektin forması

type User = {
    name: string;
    age: number;
};

const user: User = { name: "Ali", age: 20 };

Salam mesajı

const name: string = "Nibras Code";
console.log("Salam, " + name);

İki ədədin cəmi

function add(a: number, b: number): number {
    return a + b;
}

console.log(add(10, 20));

Şərt

const age: number = 20;

if (age >= 18) {
    console.log("Yetkin");
}

TypeScript nədir?

TypeScript JavaScript-ə tip əlavə edən və sonda JavaScript-ə çevrilən dildir.

TypeScript və JavaScript eynidirmi?

Xeyr. TypeScript JavaScript-in üzərinə tip qatı əlavə edir. Brauzer isə çevrilmiş JavaScript-i işlədir.

TypeScript pulsuzdur?

Bəli. TypeScript açıq mənbəlidir və dilin özü üçün ayrıca ödəniş yoxdur.

Əvvəl JavaScript öyrənmək lazımdırmı?

Vacib deyil, amma kömək edir. TypeScript JavaScript-i əvəz etmir, onun üstünə qurulur.

TypeScript brauzerdə birbaşa işləyirmi?

Adətən xeyr. Əvvəl JavaScript-ə çevrilir, sonra həmin fayl brauzerdə və ya Node.js-də işləyir.

TypeScript hər səhvi tuturmu?

Xeyr. Tip uyğunsuzluğunu yaxşı göstərir. Məntiqi səhv və səhv şərt yenə də proqramda qala bilər.

React ilə TypeScript istifadə etmək olar?

Bəli. React layihələrində TypeScript geniş istifadə olunur.