JavaScript

JavaScript müasir veb saytların və veb tətbiqlərin hazırlanmasında geniş istifadə olunan məşhur proqramlaşdırma dilidir. HTML və CSS ilə birlikdə veb texnologiyalarının əsas hissələrindən biridir. JavaScript veb səhifələrə interaktivlik əlavə etməyə və müxtəlif tətbiqlər hazırlamağa imkan verir.

JavaScript əsasən veb səhifələri interaktiv və dinamik etmək üçün istifadə olunan proqramlaşdırma dilidir. Əvvəllər daha çox brauzerdə istifadə edilsə də, bu gün JavaScript server tərəfində və müxtəlif tətbiq mühitlərində də istifadə olunur.

JavaScript ilə düymələrə reaksiyalar, formaların idarə edilməsi, animasiyalar, məlumatların dəyişdirilməsi və istifadəçi ilə qarşılıqlı əlaqə yaratmaq mümkündür.

JavaScript müxtəlif sahələrdə istifadə edilir:

• Veb saytların hazırlanması
• İnteraktiv veb tətbiqlər
• Frontend proqramlaşdırma
• Backend proqramlaşdırma
• API-lərlə işləmək
• Mobil tətbiqlər
• Masaüstü tətbiqlər
• Oyunlar və interaktiv layihələr
• Form və istifadəçi məlumatlarının idarə edilməsi

Node.js kimi texnologiyalar vasitəsilə JavaScript server tərəfində də işlədilə bilər.

JavaScript ilə interaktiv veb saytlar, kalkulyatorlar, oyunlar, formalar, menyular və müxtəlif veb tətbiqlər hazırlamaq olar.

Məsələn

const name = "Nibras Code";
console.log("Salam, " + name);

Bu kod "Nibras Code" adını istifadə edərək konsola salam mesajı yazdırır.

JavaScript-in əsaslarını öyrənmək mümkündür, lakin dili yaxşı mənimsəmək üçün davamlı praktika lazımdır.

Başlanğıcda aşağıdakı mövzuları öyrənmək faydalıdır:

1. Dəyişənlər
2. Məlumat tipləri
3. Şərtlər
4. Dövrlər
5. Funksiyalar
6. Massivlər və obyektlər
7. DOM ilə işləmək
8. Hadisələr
9. Asinxron JavaScript
10. API-lər

Üstünlükləri

• Brauzerlərdə birbaşa işləyə bilir
• Veb proqramlaşdırmada geniş istifadə olunur
• Böyük kitabxana və framework ekosisteminə malikdir
• Frontend və backend üçün istifadə edilə bilər
• Böyük proqramçı icması mövcuddur
• Bir çox platformada istifadə edilə bilər

Çatışmazlıqları

• Dilin bəzi xüsusiyyətləri yeni başlayanlar üçün qarışıq ola bilər
• Asinxron proqramlaşdırma əvvəlcə çətin görünə bilər
• Böyük layihələrdə kodun düzgün strukturlaşdırılması vacibdir
• Çoxsaylı kitabxana və framework seçimləri yeni başlayanları çaşdıra bilər

JavaScript-də dəyişən yaratmaq üçün "let" və "const" kimi açar sözlərdən istifadə olunur.

const name = "Ali";
let age = 20;

Şərt

if (age >= 18) {
    console.log("Yetkin");
}

Dövr

for (let i = 1; i <= 5; i++) {
    console.log(i);
}

Funksiya

function salamla(name) {
    return "Salam, " + name;
}

console.log(salamla("Ali"));

Sadə mesaj

console.log("Salam, dünya!");

Toplama

let a = 10;
let b = 20;

console.log(a + b);

Ədədin yoxlanılması

let number = 10;

if (number > 0) {
    console.log("Müsbət ədəddir");
}

Massiv

const fruits = ["Apple", "Banana", "Orange"];

for (const fruit of fruits) {
    console.log(fruit);
}

Yuxarıdakı qısa sətirlər bir şeyi göstərir. Buradakı nümunələr kiçik bir işi başdan sona aparır. Brauzerin konsolunu aç, kodu yapışdır və Enter bas. Sonra adı və ya rəqəmi dəyişib yenidən işə sal.

Siyahıdan adları yazdırmaq

Bir neçə ad bir siyahıda durur. for hər adı növbə ilə götürür və yazır. Siyahıya ad əlavə etsən, dövr onu da yazacaq. Hər ad üçün ayrı sətir yazmaq lazım deyil.

const names = ["Aysel", "Murad", "Nigar"];
for (const name of names) {
  console.log("Salam, " + name);
}

Üç sətir çıxır: Salam, Aysel, sonra Murad, sonra Nigar.

Bir tələbəni yadda saxlamaq

Obyekt bir şeyin bir neçə xüsusiyyətini saxlayır. Ad və bal bir yerdədir. Nöqtədən sonra açarı yazırsan, qiymət gəlir. Bal 50 və ya çoxdursa, Keçdi yazılır. Balı 40 etsən, o sətir susur.

const student = { name: "Aysel", score: 85 };
console.log(student.name);
if (student.score >= 50) {
  console.log("Keçdi");
}

Əvvəl Aysel çıxır, sonra Keçdi. Açarı səhv yazsan, JavaScript təxmin etmir, undefined qaytarır.

Orta balı tapmaq

total sıfırdan başlayır və hər bal əlavə olunur. Sonda cəm siyahıdakı sayına bölünür. 70, 80 və 90-ın ortası 80-dir. Dördüncü balı əlavə etsən, bölən özü dəyişir.

const scores = [70, 80, 90];
let total = 0;
for (const score of scores) {
  total = total + score;
}
const average = total / scores.length;
console.log(average);

80 görünür. Bu nümunə ədədi yuvarlaqlaşdırmır.

Düyməyə basılanda yazını dəyişmək

JavaScript-in tanınan işi budur. querySelector səhifədəki ilk düyməni tapır. addEventListener basılmanı gözləyir. Basılma gələndə düymənin yazısı Basıldı olur. Səhifədə düymə yoxdursa, querySelector boş qaytarır və növbəti sətir qırılır. Əvvəl HTML-ə bir düymə qoy.

const button = document.querySelector("button");
button.addEventListener("click", function () {
  button.textContent = "Basıldı";
});

Basılmadan əvvəl düymə köhnə yazısını saxlayır. Basılandan sonra yalnız yazı dəyişir. Səhifə yenidən yüklənmir.

JavaScript nədir?

JavaScript əsasən interaktiv və dinamik veb saytlar hazırlamaq üçün istifadə olunan proqramlaşdırma dilidir.

JavaScript pulsuzdur?

Bəli. JavaScript-dən istifadə etmək üçün ayrıca lisenziya haqqı tələb olunmur.

JavaScript ilə veb sayt hazırlamaq olar?

Bəli. JavaScript HTML və CSS ilə birlikdə müasir veb saytların hazırlanmasında geniş istifadə olunur.

JavaScript ilə mobil tətbiq hazırlamaq olar?

Bəli. Müxtəlif framework və texnologiyalar vasitəsilə JavaScript ilə mobil tətbiqlər hazırlamaq mümkündür.

JavaScript server tərəfində işləyə bilər?

Bəli. Məsələn, Node.js vasitəsilə JavaScript server tərəfində işlədilə bilər.

JavaScript ilə Java eynidirmi?

Xeyr. Adları oxşar olsa da, Java və JavaScript fərqli proqramlaşdırma dilləridir.